پاییز
لهم پاییزه ههواڵه دا
چێشتانێک هاودهمی خهیاڵێکم، که
داماوتر له دهنگی زیقهی تازه بووکێک و دهنگۆتر له هووریای پیاو بوونی کوڕێکه
لهم بێ چوارچێوهی چێشتاناندا:
کوڕێک، دایکێک، باوکێک و ده ئاکامدا شۆخێک
شوێن:
ههر شوێن یا مهڵبهندێ ....
یا خوود له شوێنێک دهکرێ چیاش، داریش، زهریاش، لووتکهش ببێت
بهو مهرجهی:
چهند ههنگاو قووڵتر له دڵی ساردی ههرد بێت یاکوو نهبێت
ههڵبهت، تهمهنیش بۆی ههیه خولیای چرکهیهکیتر بێت
لهم ئێواره شێعرهدا،
گهڵاکان بهپهلهترن نین له هاتنی وهرزه نافهرمیهکان
شۆخێک ههموو شهوانی ههینی سێ نووکه لێدهدا:
1- پاییز بووکی دهوێزمهی خۆرههڵات نییه.
2- پاییز سهرهتایی ڕامووسه فهرمیهکانه.
3- پاییز ڕاستهقینهتره له باڵام.
ئهو به درێژایی ڕۆژ شهو دهنوێنێ و
لایی لایی بۆ ئهستێرهکانی سهربانیان دهکات
کوڕێک له ئۆتۆپیای پیاوهتی خۆیدا
سێ جار دایکی له وێنهیهکی بێ چوارچێوهدا دهبینێ
که باوکی باوهشی به سهر داگرتووه
پاییز، چ گهرمێن و کوێستانێک دهکات به گهڵا ههمهڕهنگهکان
بیر کهوه پاییز
بۆ ماوهیهک بیر کهوه پاییز
باوکێک لهم بهری شهقام پێدهکهنێ
باوکێک له یهکهمین شهقام تێپهڕ دهبێ
باوکێک بهڵکوو ههرگیز تێپهڕ نهبێت، پاییز! ...
زانکۆ خهلیفه

پیکر بی جان گم شده ات
سلام دوستان جا دارد تشکر و قدر دانی خویش را از استاد گرامی جناب سید اسماعیل برزنجی اعلام نمایم که زحمت ترجمه شعر "تهرمی ونی تۆ" کشیدند. ( شعر "تهرمی ونی تۆ" مطلب قبلی است )
ترجمه شعر " تهرمی ونی تۆ " اثر زانکو خلیفه
مترجم سید اسماعیل برزنجی
پیکر بی جان گم شده ات
در هیاهوی غریو پاسدار شب
هجوم کابوس
سالیان دور خوابهای قاصدک
در بیدار باشی بی دریغ ،
مه آلود گردباد و
عزم راسخ به سکون
آه ...
به کدامین فلچه ی حس تصویرت کنم
که در تقدیر تیتر هیچ اعلامی
مکتوب نیست ،
کردار این خواب ،
که از سرخ راهها گذشته است و
شانه به شانه تنهایی شب نیز نمی زند
به لالایی کدامین ترانه از گلوی سرزمین " جاف " ها
به خواب نازت کنم رهنمون
فریادت ، گاته ای که قله به قله می سرایمش
ته صدای ساده ای ، در پندارهای کوه
آه ...
فرزندم
فرزند نگرفته پایم
ای هرم نفسهای زندگی ،
در شریان بودنم
در سپیده ی صبحی طنین زمزمه ای بودی
مک نزده به پستان مادری تشنه ، هنوز
بانگ تکبیری که خود به گوشت خواندم
و تو از سحر ، اندکی آنسوترک
فرو رفته در غبار
نامت ، نام شیفته ای
که بر سینه این ترانه
حک شده بود
و درگاه نبودی ،
هنگامی
که در انتظار لبخندت
کوه و دشت ،
درخت و باغ و جنگل ،
جالیز و چینه ها ،
به صف
فرزند نگرفته پایم
برای گاه مژده ی کوچ
به جلوگاه جلوه ات
پا به رد پای می نهیم
که بوی تبارت
در تصویر عریان آن جاری ،
تا به این تابوت بسپاریم
پیکر بی جان بر منظرگاهمان نا پیدا
که این شماره کردنها در انجام است و
تو پروانه ،
این سروده نیز کفن از هم دریده ات
11/05/1388
تهرمی ونی تۆ
ساڵیانێکه خهونی پهپووله پاییزهکان
له ههڵمهتی کامووسهکان
بێ دهرفهتانه ، ههستم ئهداتهوه
گهردهلوولی مژاوی ، داسهپاوتر
له دهنگی زرمه زرمی پۆستاڵی شهوێک .........
ئاخ ......
که ناتوانم بتگونجێنم
له دێڕی هیچ ڕاگهیاندنێک
خهونی حهرامی ئهم کردهوه
خۆ له تهنیایی شهویش نادات
به چ ههستێ له سهرت بدوێم ؟
به کام فۆلکلۆری جافایهتی بتلاوێنمهوه ؟
هاوارت ، ئهم هۆرهیه که چیا ، چیا ئهیهۆنمهوه
کهچی چیاش پێی دهنگێکی ئاسایییه !!
ئاخ .....
کۆرپهکهم
کۆرپه ساوایهکهم
نێوی دڵهکهم
له کازیوهی سبحهینان بیستمی
هێشتا فرچکت نهگرتبوو
به ژهکی مهمکی دایکێکی تینوو
خۆم بانگم به گوێدا خوێندی
که چی تۆش ، چێشتانان لێم بــزر بووی
ناوت ، ناوی دڵداری ئهم هۆنراوهیه بوو ،
تۆ له کاتێک بزر بووی ........
که گیا و گوڵ و دار و دهوهن و باخ و بێستان و پهرژین و ......
چاوهڕوانی سیله بزهی تۆ بوون
نێوی دڵهکهم
ئهم ژماردنهش ڕوو ده کۆتایییه ، تا
تهرمی ونت بنێن لهم دار بازهله و
شهوقی دیتنی خۆ و خێڵهکهت ههڵدهگرین
بۆ کاتی مزگێنی کۆچمان
که تۆ پهپوولهی و
ئهم هۆنراوهیهش کفنی دڕاوت.......
زانکۆ خەلیفە ۲۱ /۱۲/۸۶ مه هاباد
کانگای شهبهق
له یهکهمین پهیاسهمان
کۆڵان بوو به شار
شهقام بوو به پێخهف
شاریش له نهگبهتیان فــــــــڕی
سهرمان بهرز کردهوه له کانگای شهبهق
دڵمان خۆی ئهخواردهوه
تۆش .......
گهریدهی دهورانی زامی و
منیش له ڕاهاتنی تۆوه شێواترم
بهردهوام دهڕوانین لێک
تۆ ون دهبی له تارمایی شێوان
ئهدۆزمهوه
ون ئهبیهوه
ئهدۆزمهوه
باران دامان دهبــــڕی لێک
گاڵتەتر له ئەوین خۆتی خۆت
بەر له خۆر ئاوابوونی زەمان و
وچانی سارەوانی نەهێنیەکان
لە پێش چەخماخەی بریسکەکان و
ڕەهێڵەی بارانی بە کژ دا چوو
هاتمەوه بۆ .....
کۆڵانی خاتر جەمیتان
بێ زیقەتر له جاران
پێتان دا دەڕوانم
تا مناڵانی حەوشه و
تەنانەت تا ئەو سەری دارستانەکەش .....
ئەی نابینن گەردەلوولی هەرووژم
گەڕلاوێژەی هەرێم دەدات ؟
چ گاڵته و گەپێکه گهردوون
که سپهینان چاو دهترووکێنی
نا ....نا..... چڕکەی سەر لێشێواو منم من
له خەیاڵ ..
خۆزگە مناڵانی حەوشەش بیریان دەکردەوە
تا منیش لاویهتیم دابا دەس گژە باااااااااااا و
ببام بە جوان سواری خاتر جەمی
ئاخ .... کە بێ حەیایت منی کوشتوه
ئەی کێوەکەی گاڵتە و گەپ ، لە دەروون
ئەی له من خۆشەویستر لە خۆت
مناڵانی حەوشەش ....
دەستەمۆ دەستەمۆ له هەبوون
من شەرت پەڕیوی کام ئاغا بووم
کە بنکەی سپەینانت بەهار بەند بووووو ؟
بێر دۆشی کام ئاغا بووی
ئەی لە خۆت خۆشەویستر له من
ئێستاش .......
بووکه سوورەکەی دانی ئێوارانی
که هەموو چێشتانان زێـــڕ وشانتە و
پێخەڤت تەڕتره لە خۆت
ئەی تێکەڵاوی ڕەشبەڵەک ..
گاڵتەتر له ئەوین خۆتی خۆت
مناڵانی حەوشەش ...
چ ڕاوڕاوێنێکیانە بە دار ئەسپەکە
قەمچیان گەڕەڵاوێژەی هەرێم
ڕکێفیان گەردەلوولی هەرووژمه
من هاتمەوە ....
بەر لە گیرانی خۆر و
خەرمانەی مانگی سپەینان
بەر لە تۆش !

زانکۆ خەلیفە - مەهاباد ( 28ی ڕهزبهر-2708 کوردی )
ئێستاش دراوسێتم گهورهم !
له بانگهێشتی وهرزی ساڵهوه
گهڕۆکترین وشهی پێخواس
له شهق نهشکاوی ڕوومهتی کاڵ
میوان دهبوو
ئهو جاریش بۆی دهدوا
زهریــــا ،
تیشک ،
بــــڕوا ،
دوا جاریش هیــوا
له هاتنی
ئاشتیــترین ڕههێڵهی دوو پاتی باران
زهریا نهخشا و لیپتر له جاران خووسا
تیشکاوێژی ههتاو چ چراخانێ بوو ...
تا قهڵهشینی تهختی بهردهوه
خۆشی بوو به میرئاوی زهریا
له گهڕیانی گوڵه بهڕۆژهی هورووژم
تا کۆچهرترین مهلی نهگهڕاوه
له حهستهمی لووتکه
له ژێــر ههڵۆڵه تراوکه بهردێ
له ههر قووچ بنێ و
ئێستاش دراوسێتم گهورهم !
پاڵێوراوی وڵاتی جوانی
له سهخڵهتی بهرزایهکان
دروانمه داوێنی ئهوینهوه
ههر لێره وه . . . .
له سهخڵهت
دهرک به دهرکی گژهبـــــــــا
تا دۆزینهوهی کارهسات
له ڕوانینی چرکه دا
بۆ ساتێک
ههر بۆ ساتێکی ههرمان
خۆ بۆ ئامێز ئهدزمهوه
له پێکدادانی ئهم ههرێمه دا
لهنجه ، لهنجه
سهقامگیر ئهبم
بۆ تۆڵه وهرگرتنهوهی سهربهخۆیی ماچ
بۆ ڕوانینی ئهوینێکی سێحراوی
بۆ مووچڕکی ههست
خۆزگهکهم . . . .
له ڕهدووکهوتنی درۆوه
تا کهم ئهندامیهتی جهستهی ژیان
له پهراوێزی نامۆیهتی
مهلوول ، مهلوول
ڕێ ئهپێوم
تۆش . . . .
پاڵێوراوی وڵاتی جوانی
چرکه ماچی خهوتوو له ئامێز
پسپۆری کهم ئهندامیهتی جهستهی ژیان
ورد ، ورد
له بهرزایی
له دراوسێی گژهبــــــــا
له تهماڵی تۆڵه
شاخه درختان مصنوعی
در وزش بادهای ملایم
خواب سیل های سودمند
عذابی بی پایان به ارمغان دارد
آن گوشه خیابان
پیرمردی کهنه پوش
با لباس های محلی
برای هشتمین بار متوالی
بهم خیره شده بود
شاخه درختان مصنوعی
حجاب را رعایت می کنند و
چشمهایش سرشار از تشنگی هویت
با تکان دادن دستی
مواظبم مواظب . . . . .
دغدغه با تو بودن
دهات ما سرخ بود ز بریان کودک ناز
هموار سایه های بهت زده
بارش خون مغلوب
در اخفای نفسهای راستین
دغدغه با تو بودن اوج می گیرد و بس
سهكۆیهك پڕ له ئهوین
سهكۆیهك پڕ له ئهوین
سوور سوور له گوڵی كاڵ
دهلاقهیهكی ڕوون
ڕوو له تیشكی نامۆ
دڕان ههر پلۆمپ دهزانن
گوڵان دادڕینی پلۆمپێكی جلیتاو
ڕێبهندان تۆ كێی ؟
پێویست بوونت فهڕز
ڕۆژهكانت نوێژ دهبارێنن و
پهلكه گوڵانت گهڕه لاوێژهیانه
ههژێن تۆ كێی ؟
دهستهكانت ئهوین دهدروون و
پێیهكانت ئاگر دهدڕێنن
دڵت بۆ سۆی سۆما دهنوێنێ و
تینی ئاورگهی زهرتوشتی لێوهدێ
سۆمـــا تۆ كێی ؟
ژیلهمۆیهكی ههرمان
جێژوانی ئهلف و بێ و
ناسنامهیهكی بێ ههرێم
تاپۆی فهرسهنگ
كۆترێكی سپی باڵ سوور
چۆكی دهدا به گهوره چله و
پهیتا پهیتا سووری لێك دهدا
چل چهمهی جێ دههێشت و
سیلهی چاوی به دوازده گورد
ئاوێتهی گوڵی زهرد و سووری سڵێمان بهگ و
دهیڕژاند فرمێسك بۆ زهرتوشت و ئاواره
لهنگهری له كێلهشین و
باڵی له قهندیل سهقامگیر
پڕژانی چهند متفهڕكه دڵۆپی حهوت كانی
بزاوتنی پهنجهی شمشاڵ له ناڵهشكێنه و
ڕوو له شوێنی یهكگرتن
تاپۆی فهرسهنگ فهرسهنگ له چركه
ئێره چوارچرای بێ چرایه
ژمارهی تهقڵه یازده دهنووسێ
شهڵاڵ شهڵاڵ . . . .
ههردی تهزوو خانهخوێی دهكرد
كۆتره سپیه باڵ سوورهكهم
دهڕاپهڕینت دا پهڕاوێزی ئهم ههرێمه چۆن له باوهش ئهگری؟
زانكۆ خهلیفه -2ی ڕێبهندانی 2707 كوردی - مههـاباد
خۆزگه بزانی . . .
تهرچكهكهم !
كاتی هاتنم هڵانیه باوهشی ئاوهڵه و
تۆش تا سپیایی بێ باوێشك
كهڵاشه كهوشهكانی پێخواسم و
ڕاخراوی كاشانی ناو ژوورهكهت
كامێرا بچكۆكهكانیش لێكدا لێكدا دهیانڕوانی
برێشكه و دۆندرمه و ناودهم
كاتژمێر ههشته و سپیایی
جاری دوههم . . . .
كۆڵانێكی سوور و
جله بووكێكی نامرادی
شهوێكی بێ ڕوون
وێنهكانی خۆت و شێخه خزمهكانی تهك ژمارهت
كلكه سووتهی فرمێسك
كاتژمێر چواردهیه و برسیایی
دوایین جار . . . .
زۆر لام سهمهره بوو
نوزهكهشت لێم بزر بوو
حهرامێكی سڕه سێزده
دهسته خۆشكانت و
ڕهشه ههواڵ
سووكه سووره تارایهك و ماڵاوا
دوایین نامیلكهت :
خۆزگه بزانی . . .
له بیر كردنت وهك گهیشتن به ئاواتهكانمه
شمۆیه و قهره مشقهڵهی وێنهكان
كاتژمێر چۆرته ئهشكێنێ و سهرهتا
زانكۆ خهلیفه 14ی بهفرانبار 2707 كوردی - مههاباد
من له چوارچـــــــــرا بۆتان ئهدوێم
له سهرماوهزی لهشتان دا
ساتێك بوهستن
تۆزتهكێن كهن بیرتان و
بشكێنن سههۆڵی لهش گرتوو
یادێ بكهن ......
له تاقه گوڵه گهزیزهكهی كوێستان
له باسكی به هێزی گهل
له بزهی هاوسهنگهر
من له چوارچـــــــــرا بۆتان ئهدوێم
شوێنی ههڵدان و ههڵوهرین
ئاڵـا و پهت
من ئهستێره و مانگ له ههرێمی سوور دهبهزێنم
من ماسیم ، زێدم زهریا
من ههڵۆم ، زێدم قهندیل
من بیست و شهشم ، كۆڵهپشتم بــــزه
ڕێبهندانی لهشم
له بازدێنی سهربانێكی كاگڵی دا
منم و بیری مناڵیم
له سڕه شهقامهكانی گهڕهك
ئاواره خوول لێ ئهدهم
تیشكێك ئهبینم
ڕهشایی ڕووحی ئهكێشێ
شریقه شریقی كۆنه مژێك و
گڤه گڤی گژه با بڕانهوهیان نییه
كڵۆ كڵۆ زووخاو ئامبازم ئهبێ
ڕێبهندانه لهشم
هێدی هێدی دهڕوانم
ڕنوو به چاوانم فێره
تهپه تهپی دڵم دهم لهرزێنێ
ئاخ . . .
كه سینگم تێك ئهشكێنێ و
ئهیسووتێنێ و
ئهیلهرێنێ
ڕۆیشتم و ڕۆیشتم
ڕۆیشتم و ڕۆیشتم تا بیدۆزمهوه
له ئاسمانی شینی خودایی
له زهریایهك به قوڵایی خهفهتی ماڵمان
له ڕووبارێك به درێژایی مێژوو
له ههتاوێك به تینتر له دڵ
له دارستانێك به قهد داره بڕوهكانی حهوشهمان
ئاسمان نێوچاوانی لێ تاڵ كردم و
دهستی كرد به گۆپاڵ باران
زهریا خۆی ده ناو قوڵای دا ون كرد
ڕووبار چوو ده ناخی زهویهوه
ههتاو شهوێكی بهستهڵهكی به سهر هێنام
تهنیا دارستانهكه بهرهو بهرزایی دهیڕواند و
لقهكانی ڕادهژاند
ڕۆیشتم و ڕۆیشتم بهرهو بهرزایهكان
شاهۆ،داڵاهۆ،قهندیل،ئارارات و زاگرۆسم كۆ كردنهوه
سرتهیهكم له بن گوێ كردن
قهندیلی مهندیل به سهر خۆی تهكاند و
دهست له ملانی برایان ههڵتڵهكا
تكایه با چیتر خهباتی بێ وچان نهكهین !!!!!!!!!!
كهوتوویهكی گۆچان به دهست
مستی پڕ له سواڵی به تاڵبوو و
ورده سواڵهكانی كهوتنه سهر زهوی
پاش ساتێك مات بوون كهسێك نهبوو بیگاتێ
جموجۆڵێكی كرد
بهڵام تهنیا گۆچانه سهگباب خێوهكهشی فریای نهكهوت
چهند ههنگاو خوارتر
مناڵێك به بینینی هاوتهمهنهكهی
كه دراوسیهتی و مۆزی دهخوارد
وهكوو برووسكه خۆی ده چارداغه كۆنهكایان ڕاكرد و
میوهیهكی شیرنتر له پیواز نهدۆزیهوه
بێ سهبرانه دایكرماند
چهند ههنگاوێك سهرهوه وان
دهنگی قاقا گهڕهكهكه پڕ دهكات و
بهردهوام ئاوڕی به گاڵتهیان وێدهدهن
ئێمهش ههر دهزانین بنووسین و برین بكوڵێنینهوه
لێرهش پێنووسهكان بهرهو كزی دهچن و
پیاسه به خۆڕایی به سهر لاپهڕهكاندا دهكهن
تكایه با چیتر خهباتی بێ وچان نهكهین !!!!!!!!!!
ئێره برایم خهلیله
پێنسهد و حهوت شمشمه كوێره له تاریكه ئهشكهوتێك دا
كهمتیاران ئیزن دهدهن
بۆ هاڵۆزی بهشێك له هێللانه
نۆزده كۆتری خۆماڵی جریواندیان
دهنگیتان كز بوو ، نهدهبیسرا
بهڵام توانیان ئهشكهوت بهاژێنن
كهمتیاران له سهر سنوور ڕێچكهیان بهستوه و
مۆڵیان خواردوه
له دیوی سنووریش به ملوێنان بێچوه شێر وێستان و
ههزاران شێریان بێ سهر و شوێنه
ئێره برایم خهلیله
ئاڵایهك چل گهز درێژ و چل گهز پان
له ژێر گڵۆپه مههتابیهكان دهدرهوشێتهوه
ههر چهند بهرهو پێشتر دهچم
سهدوچل جوانتر دهبینم و بهزهم بۆ لێدهدا
من له سهدوچل بهرزتر دهڕوانم
هۆ ژێنێڕاڵ هۆ پهیوهند ههستن
جارێكی دیكه هان دهن بێچوه شێرانی دڵ زامدار
هۆ شێرانی زێدی خوێناوی
بڵهی ڕاو بكرێین به كهمتیار ؟!؟!
زانكۆ خهلیفه 30 ڕهزبهری 1386 ههتاوی مههاباد


